6. Uluslararası İslam Sanatında Geometrik Desenler Çalıştayı Tokat'ta Gerçekleştirildi

Tokat’ta Geometrinin İzinde Altı Gün: İslam Sanatının Mirası 9 Ülkeden Katılımcıları Buluşturdu

Tokat, altı gün boyunca İslam sanatının geometrik desenlerini, geleneksel el sanatlarını ve farklı coğrafyaların kültürel birikimini buluşturan uluslararası bir organizasyona ev sahipliği yaptı. Ensar Vakfı kuruluşu İstanbul Tasarım Merkezi tarafından, Tokat Valiliğinin desteği ve Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesinin iş birliğiyle düzenlenen 6. Uluslararası İslam Sanatında Geometrik Desenler Çalıştayı, akademik sunumlardan uygulamalı sanat çalışmalarına, tarihî mekân ziyaretlerinden sergi etkinliklerine uzanan programıyla tamamlandı.

Türkiye, Polonya, Özbekistan, ABD, İngiltere, Cezayir, Pakistan, Meksika ve Hindistan’dan katılımcıların yer aldığı çalıştayda, İslam sanatında geometrik desenlerin tarihî, kültürel ve sanatsal boyutları ele alındı. Tokat’ın mimari mirası ve geleneksel sanatları da farklı ülkelerden gelen uzmanların incelemelerine konu oldu.

Programın her günün ayrıntıları ve foto galeri için İstanbul Tasarım Merkezi'nin internet sitesini ziyaret edebilirsiniz: https://istanbultasarimmerkezi.org/haberler.php

Açılış tarihî Yağıbasan Medresesi’nde yapıldı

Çalıştay, 24 Eylül 2026 tarihinde Tokat’ın tarihî yapılarından Yağıbasan Medresesi’nde gerçekleştirilen açılış programıyla başladı.

Açılışta Tokat Vali Vekili Tekin Erdemir, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Fatih Yılmaz, Ensar Vakfı Genel Müdürü Hüseyin Kader ve İstanbul Tasarım Merkezi Genel Koordinatörü Melek Ebrar Akpınar konuşmalarını gerçekleştirdi. Prof. Dr. Selçuk Mülayim ise programa canlı bağlantıyla katıldı.

Açılış konuşmalarının ardından akademik sunumlara geçildi. Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesinden Prof. Dr. Mehmet Hüsrev Subaşı, “Tokat’ta Türk İslam Sanat ve Kültür Mirasımız” başlıklı sunumunda kentin tarihî ve kültürel mirasını ele aldı.

Necmettin Erbakan Üniversitesinden Doç. Dr. İbrahim Çetin, “Tokat Gök Medrese Deseninin Dinamik Yazımlarla Yeniden İnşası” başlıklı sunumunu gerçekleştirdi. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesinden Dr. Öğr. Üyesi Oğuzhan Kabalcı, “Türk Halı Sanatında Geometrik Motif” başlıklı çalışmasıyla geleneksel halı sanatındaki geometrik formları değerlendirdi.

İstanbul Üniversitesinden Öğr. Gör. Özlem Özel Tuğal ise “Türk Kilim Motiflerine Yüklenen Anlamlar ve Seramiğe Yazılan Hikâyeleri” başlıklı sunumunda kilim motiflerinin taşıdığı anlamları ve bu motiflerin seramikle ilişkisini ele aldı.

Çalıştay koordinatörü Polonya’dan Prof. Dr. Miroslaw Majewski de “Doğu ve Batı Arasındaki Geometrik Desenler” başlıklı sunumuyla geometrik desenlerin tarihî, kültürel ve sanatsal yönlerini değerlendirdi.

Hendesen Sergisi’nde 60 sanatçının 120 eseri sergilendi

Çalıştay kapsamında hazırlanan Hendesen Sergisi, 24 Eylül 2026 tarihinde Tokat Gök Medrese’de açıldı. Sergide 60 sanatçının toplam 120 eseri yer aldı.

Serginin açılışına Tokat Vali Yardımcısı Abdullah Aslaner, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Rektör Yardımcısı Rasim Koçyiğit, Ensar Vakfı Genel Müdürü Hüseyin Kader, İstanbul Tasarım Merkezi Koordinatörü Melek Akpınar, çalıştay eğitmenleri ve katılımcılar katıldı.

Geleneksel sanatın çağdaş yorumlarını bir araya getiren Hendesen Sergisi, geometrik desenlerin estetik, matematik ve kültürle kurduğu ilişkiyi görünür kıldı. Tarihî Gök Medrese’de açılan sergi, çalıştayın sanat üretimine odaklanan önemli etkinliklerinden biri oldu.

Tokat’ın tarihî yapıları yerinde incelendi

Çalıştayın teknik gezileri kapsamında Tokat merkezdeki tarihî ve kültürel mirasın incelenmesine yönelik programlar düzenlendi. Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesinden Dr. Öğr. Üyesi Onur Şimşek ve Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesinden Dr. Öğr. Üyesi Emel Şener Boy rehberliğinde gerçekleştirilen gezilerde şu yapılar ziyaret edildi:

• Gök Medrese
• Ali Tusi Türbesi
• Mahmut Paşa Camii
• Tokat Ulu Camii
• Sümbül Baba Zaviyesi
• Ali Paşa Camii

Gezilerde yapıların mimari özellikleri ve süsleme unsurları incelendi. Taş ve ahşap işçiliğinde, mimari ayrıntılarda ve bezemelerde görülen geometrik desenler akademisyenler, sanatçılar ve katılımcılar tarafından yerinde gözlemlendi.

Niksar ve Erbaa’nın kültürel mirasına yolculuk

Çalıştayın ikinci gününde, 25 Eylül 2026 Cuma günü, Niksar ve Erbaa’nın tarihî yapılarını incelemek üzere teknik gezi gerçekleştirildi.

Dr. Öğr. Üyesi Onur Şimşek ve Dr. Öğr. Üyesi Emel Şener Boy rehberliğindeki gezide Niksar Kırkkızlar Türbesi, Çöreği Büyük Camii, Niksar Ulu Camii, Danişment Gazi Türbesi, Niksar Yağıbasan Medresesi ve Erbaa Silahtar Ömer Paşa Camii ziyaret edildi.

Türbeler, camiler ve medreseler üzerinden Türk-İslam sanatının izlerini takip eden katılımcılar, tarihî yapıların mimari özelliklerini ve geometrik bezemelerini yakından inceleme fırsatı buldu.

Niksar Yağıbasan Medresesi’nde ayrıca Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tokat Yazması ve Geleneksel El Sanatları Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü, Grafik Tasarım Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Adem Yücel öncülüğünde “Ahşabın İzi” adlı ahşap baskı atölyesi gerçekleştirildi. Atölyede katılımcılara ahşap baskı tekniğinin uygulama aşamaları aktarıldı. Çalışmaya Doç. Dr. Dilek Aydemir, Dr. Öğr. Üyesi Oğuzhan Kabalcı, Dr. Öğr. Üyesi Meltem Göksel Kabalcı ve usta öğretici Şerife Esmeler de destek verdi.

Üçüncü gün: Mağrip desenlerinden kündekariye

Çalıştayın üçüncü gününde farklı coğrafyalarda gelişen geometrik desen üretim teknikleri ve geleneksel mimari sanatlar üzerine sunumlar ve atölyeler düzenlendi.

ABD’den Soufiana Abbadi, “Mağrip’te Geometrik Desenlerin Oluşturulmasında Geleneksel Kasma ve Hasba Teknikleri” başlıklı sunum ve atölye çalışmasını gerçekleştirdi. Mağrip coğrafyasının geleneksel desen üretim yöntemlerinin ele alındığı etkinlikte Kasma ve Hasba teknikleri uygulamalı olarak incelendi.

Ardından Konya’dan Hamle Kündekari adına Abdulkadir Yıldız, “Kündekarinin Yolculuğu” başlıklı sunumunu gerçekleştirdi. Sunumun ardından yapılan atölyede kündekari sanatının geleneksel uygulama yöntemleri, geometrik kurgusu ve üretim süreçleri ele alındı.

Özbekistan’dan Taşkent Üniversitesinden Doç. Dr. Shakhboz Mustafoev ise “Mukarnasları Anlamak: Tasarımdan Modele” başlıklı sunum ve atölye çalışmasıyla programa katıldı. İslam mimarisinin özgün bezeme unsurlarından mukarnasların geometrik kurgusu, biçimsel yapısı ve tasarımdan üç boyutlu modele uzanan üretim süreci uygulamalı çalışmalarla incelendi.

Günün sonunda Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Devlet Konservatuvarı öğretim üyelerinden Dr. Öğr. Üyesi Hasan Zahid Yurdagül, Yağıbasan Medresesi’nde ney dinletisi gerçekleştirdi. Tanbûrî bestekârların eserlerinden oluşan saz eserleri repertuvarının icra edildiği dinleti, tarihî mekânın atmosferinde katılımcılarla buluştu.

Dördüncü gün: Bakır işçiliği, doğal pigmentler, çini ve mozaik

Çalıştayın dördüncü gününde geleneksel el sanatları ve doğal malzemelerin sanatsal üretimdeki kullanımı öne çıktı.

Bakır ustası Mehmet Küçük, Taşhan’da düzenlenen “Bakırda Geometri” başlıklı atölye ziyaretiyle katılımcıları bakır işçiliğiyle buluşturdu. Ziyarette geleneksel bakır işleme teknikleri ve geometrik desenlerin üretim sürecindeki yeri yakından incelendi.

İngiltere’den Marzieh Kaviani, Gülbahar Hatun İmareti’nde “Topraktan Taptaze: Topraktan Pigment Yapımına Giriş” başlıklı uygulamalı atölyeyi gerçekleştirdi. Doğal topraklardan pigment elde etme süreçlerinin ele alındığı çalışmada katılımcılar, toprağın sanatsal üretimdeki kullanımını ve doğal pigmentlerin hazırlanma aşamalarını deneyimledi.

Günün son etkinliğinde Leyla Betül Küçük, Gülbahar Hatun İmareti’nde “Çini ve Mozaik” başlıklı sunumunu gerçekleştirdi. Tokat’ın tarihî mimari yapılarındaki desenlerin ele alındığı sunumun ardından katılımcılar, Tokat mimarisinden seçilen desenler üzerinde çizim ve uygulama çalışmaları yaptı.

Beşinci gün: İslami origami ve Hasba yöntemi

Çalıştayın beşinci gününde geleneksel geometrik formların farklı tekniklerle yeniden yorumlanmasına yönelik çalışmalar gerçekleştirildi.

Meksika’dan Ricardo Andrés Hinojosa González, “İslami Origami: Kadim Tekniklere Yeni Yaklaşımlar” başlıklı sunum ve atölye çalışmasını gerçekleştirdi. Origami sanatı ile İslam sanatındaki geometrik desenler arasındaki ilişkinin ele alındığı atölyede, geleneksel geometrik formların kâğıt katlama teknikleriyle yeniden yorumlanmasına yönelik uygulamalar yapıldı.

Atölye çalışması devam ederken Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Fatih Yılmaz da katılımcılarla bir araya geldi.

Polonya’dan çalıştay koordinatörü Prof. Dr. Miroslaw Majewski, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesinde “Tokat’tan 12 Yaprak” başlıklı sunumunu gerçekleştirdi.

Cezayir’den Dr. Asmaa Mazoun ise “Hasba Yönteminde 10 Katlı Desen” başlıklı sunum ve atölye çalışmasıyla programa katıldı. Katılımcılar, Hasba yönteminin geometrik desen oluşturmadaki uygulamalarını inceleyerek geleneksel tasarım tekniklerini uygulamalı olarak deneyimledi.

Günün son etkinliğinde Pakistan’dan Mimar Eman Zainab, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesinde “Mavi Ufukların Hikâyesi: Gök Medrese ve Şah Rükn-i Âlem Türbesi Üzerine Bir İnceleme” başlıklı sunum ve atölye çalışmasını gerçekleştirdi. Sunumda Gök Medrese ile Şah Rükn-i Âlem Türbesi’nin mimari özellikleri ve geometrik süslemeleri ele alınırken bu yapıların sanatsal mirası üzerine değerlendirmeler yapıldı.

Altıncı gün: Naht sanatı ve türbelerde geometri

Çalıştayın altıncı gününde Türkiye’den naht sanatçısı Serdar Sabay, “Naht Sanatı” başlıklı sunum ve atölye çalışmasını gerçekleştirdi. Katılımcılar, geleneksel naht sanatını yakından tanıma ve uygulamalı olarak deneyimleme fırsatı buldu.

İngiltere’den Marzieh Kaviani, “Aile Üyeleri: Buluşma” başlıklı sunum ve atölye çalışmasıyla programa katkı sundu. Sanat ve üretim etrafında bir araya gelen katılımcılar, Kaviani’nin çalışmaları eşliğinde etkinliğe katıldı.

Çalıştayın son etkinliğinde Hindistan Mumbai Üniversitesinden Dr. Öğr. Üyesi Richa Raut, “Babür Hindistan’ındaki Sufi Türbelerinde ve Tokat’taki Ali Tusi Türbesi’nde Geometri” başlıklı sunum ve atölye çalışmasını gerçekleştirdi. Babür Hindistan’ındaki sufi türbeleri ile Tokat’taki Ali Tusi Türbesi, geometrik desenler ve mimari miras açısından ele alındı.

Çalıştay Hıdırlık Sosyal Tesisleri’nde sona erdi

24-29 Eylül 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilen çalıştay, 29 Eylül Salı günü Hıdırlık Sosyal Tesisleri’nde düzenlenen kapanış yemeğiyle tamamlandı. Tokat Vali Yardımcısı Abdullah Aslaner’in katıldığı programda eğitmenler ve katılımcılar bir araya geldi.

Kapanış programında katılımcılara katılım belgeleri, eğitmenlere ise teşekkür belgeleri takdim edildi. Çalıştay, eğitmenler ve katılımcıların birlikte yer aldığı aile fotoğrafının çekilmesiyle sona erdi.

Altı gün boyunca sunumlar, uygulamalı atölyeler, teknik geziler ve sergi etkinlikleriyle devam eden organizasyon, İslam sanatındaki geometrik desenleri farklı coğrafyaların bilgi ve deneyimleriyle buluşturdu. Tokat’ın tarihî yapılarında gerçekleştirilen incelemeler ve geleneksel sanatlara yönelik uygulamalar, kentin kültürel mirasının farklı yönleriyle ele alınmasına imkân sağladı.

Çalıştayın düzenlenmesine destek veren Tokat Valiliğine, iş birliği dolayısıyla Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesine, katkı sunan eğitmenlere, akademisyenlere, sanatçılara ve tüm katılımcılara teşekkür edildi.

--

Programın her günün ayrıntıları ve foto galeri için İstanbul Tasarım Merkezi'nin internet sitesini ziyaret edebilirsiniz: https://istanbultasarimmerkezi.org/haberler.php